Premier Tusk w Wieluniu: „Niech ten rok szkolny będzie rokiem wrażliwości, szacunku i walki z pogardą”

Inauguracja roku szkolnego w cieniu historycznej pamięci

W poniedziałek, 1 września 2026 r., premier Donald Tusk wziął udział w uroczystym rozpoczęciu nowego roku szkolnego w Zespole Szkół nr 1 w Wieluniu. To symboliczne miejsce – miasto, które jako pierwsze w Polsce doświadczyło niemieckich nalotów w 1939 r. – stało się scenerią dla ważnego przesłania skierowanego do całej społeczności szkolnej. Szef rządu podkreślił, że data 1 września łączy w sobie dwa przeciwstawne doświadczenia: radość z nowego początku edukacyjnego oraz bolesną pamięć o wybuchu II wojny światowej.

Premier zaznaczył, że każda szkoła w Polsce powinna w tym dniu pamiętać, iż nienawiść, pogarda, przemoc i agresja nieuchronnie prowadzą do zła. W tym kontekście przywołał tragiczne wydarzenia sprzed ponad ośmiu dekad, kiedy to Wieluń został zbombardowany przez siły III Rzeszy, a w wyniku nalotów zginęło co najmniej 1200 osób, a centrum miasta zostało zniszczone w 90 procentach. To właśnie te wydarzenia, obok obrony Westerplatte, uznawane są za symboliczny początek II wojny światowej.

„1 września łączy dwa ważne doświadczenia – radość z rozpoczęcia nowego roku szkolnego oraz pamięć o wybuchu II wojny światowej. Dziś powinniśmy w każdej szkole pamiętać, że nienawiść, pogarda, przemoc, agresja prowadzą do zła”

Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów

Wojna jako moralny kompas dla młodych pokoleń

Podczas wystąpienia premier podkreślił, że pamięć o tragicznych doświadczeniach wojny powinna być dla kolejnych pokoleń moralnym kompasem. Nie chodzi jednak wyłącznie o znajomość dat i faktów historycznych, ale o refleksję nad ich znaczeniem. Dzięki takiej refleksji młodzi ludzie mogą nauczyć się odróżniać dobro od zła oraz rozpoznawać zagrożenia, zanim przerodzą się one w tragedię.

W tym kontekście szef rządu zwrócił się bezpośrednio do uczniów, podkreślając, że sposób, w jaki traktują swoich rówieśników, jak reagują na przemoc i agresywną głupotę, ma ogromne znaczenie. Przywołał również rozmowę z panią Anielą i panem Eugeniuszem – świadkami bombardowania Wielunia, którzy opowiedzieli mu o swoich przeżyciach. To spotkanie miało wymiar symboliczny: pokazało, jak ważne jest przekazywanie historii z pokolenia na pokolenie.

„Ważne jest, aby wszędzie na świecie, tak jak jest tutaj w Wieluniu, pamiętać o tym, co do tej wojny doprowadziło, jak straszliwym nieszczęściem jest wojna i jak wielkim zadaniem każdego pokolenia jest wojny uniknąć”

Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów

Codzienne postawy jako fundament bezpieczeństwa Polski

Premier zwrócił uwagę, że współczesne młode pokolenia nie są narażone na dramaty i ofiary, których doświadczali ich przodkowie. Jednak to od nich zależy, czy Polska pozostanie bezpiecznym i wolnym krajem. Ta odpowiedzialność – jak tłumaczył – zaczyna się od codziennych postaw: wzajemnego szacunku, respektowania odmiennych opinii, reagowania na przemoc i pomocy słabszym. W polskich szkołach coraz częściej dochodzi do aktów przemocy, również o podłożu narodowościowym, dlatego tak ważne jest budowanie klimatu szacunku i otwartości.

W swoim wystąpieniu premier zaapelował do uczniów o szacunek wobec nauczycieli, ale także o odwagę w wyrażaniu własnego zdania, nawet jeśli wiąże się to z kłótnią, gdy mają rację. Prosił również, aby przynajmniej raz w tygodniu pomyśleli o tych, którzy potrzebują pomocy, i starali się jej udzielić. Jak podkreślił, to najpiękniejsza lekcja wychowania obywatelskiego.

„Bardzo Was proszę, szanujcie się nawzajem, respektujcie swoje opinie, szanujcie nauczycieli, kłóćcie się z nimi, kiedy czujecie, że macie rację. Pomyślcie przynajmniej raz w tygodniu o tych, którzy potrzebują Waszej pomocy i postarajcie się im pomóc. To jest najpiękniejsza lekcja wychowania obywatelskiego”

Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów

Wieluń jako symbol ostrzeżenia dla całego świata

Wybór Wielunia na miejsce inauguracji roku szkolnego nie był przypadkowy. To miasto, które w 1939 r. zostało niemal doszczętnie zniszczone w wyniku niemieckich nalotów, stanowi dziś żywe przypomnienie o konsekwencjach ekstremizmu i nienawiści. Premier zaznaczył, że spór o to, gdzie dokładnie rozpoczęła się wojna, ma drugorzędne znaczenie – ważniejsze jest to, aby pamięć o tych wydarzeniach była obecna wszędzie na świecie.

Wizyta premiera w Wieluniu obejmowała także zapalenie znicza przy pomniku ofiar września 1939 r. oraz rozmowę z seniorami, którzy jako dzieci byli świadkami bombardowania. To właśnie ich relacje – pełne emocji i szczegółów – stanowią bezcenne świadectwo historii, które powinno być przekazywane młodszym pokoleniom. W ten sposób pamięć o wojnie staje się nie tylko lekcją historii, ale także przestrogą na przyszłość.

• 1 września 1939 r. – niemieckie naloty na Wieluń, co najmniej 1200 ofiar, zniszczenie centrum w 90%.
• 1 września 2026 r. – inauguracja roku szkolnego w Zespole Szkół nr 1 w Wieluniu z udziałem premiera Donalda Tuska.
• 1200 osób – liczba ofiar bombardowania Wielunia, co czyni to miasto symbolem tragicznego początku II wojny światowej.

Lokalna perspektywa: Jasło i pamięć o wrześniu 1939 r.

Choć wydarzenia w Wieluniu mają charakter ogólnopolski, mieszkańcy Jasła i regionu mogą odnaleźć w nich bezpośrednie odniesienie do lokalnej historii. W 1939 r. Jasło również ucierpiało w wyniku działań wojennych – miasto zostało zbombardowane, a wielu mieszkańców straciło życie lub zostało zmuszonych do ucieczki. Dlatego apel premiera o pamięć i refleksję nad historią powinien znaleźć szczególny oddźwięk w naszej społeczności.

W jasielskich szkołach, podobnie jak w całej Polsce, nauczyciele coraz częściej podejmują tematykę historyczną w kontekście wychowania do wartości. Warto, aby również w naszym regionie ten rok szkolny stał się okazją do organizacji lokalnych inicjatyw upamiętniających ofiary wojny – spotkań z kombatantami, wycieczek do miejsc pamięci czy projektów edukacyjnych. To właśnie takie działania budują świadomość historyczną i uczą młodych ludzi, jak ważne jest przeciwdziałanie nienawiści i pogardzie w codziennym życiu.

Premier zwrócił uwagę, że odpowiedzialność za bezpieczeństwo i wolność kraju zaczyna się od postaw obywatelskich. Dla Jasła oznacza to m.in. aktywne włączanie się w życie lokalnej społeczności, reagowanie na przejawy nietolerancji i wspieranie tych, którzy potrzebują pomocy. To uniwersalne przesłanie, które w naszym mieście może przybrać konkretną formę – od szkolnych wolontariatów po międzypokoleniowe projekty pamięci. W ten sposób pamięć o przeszłości staje się fundamentem lepszej przyszłości.