Tusk po szczycie V4: Polska, Czechy, Słowacja i Węgry znów chcą mówić jednym głosem

Premierzy V4 wrócili do stołu po dwóch latach przerwy

Pod Budapesztem doszło do spotkania, na które w regionie czekano od dawna. Szefowie rządów Polski, Czech, Słowacji i Węgier zasiedli razem podczas pierwszego od dwóch lat formalnego szczytu Grupy Wyszehradzkiej. To właśnie ten format, tworzony przez cztery państwa Europy Środkowej, przez lata był jednym z najważniejszych narzędzi wspólnego zabierania głosu w sprawach unijnych i regionalnych.

Premier Donald Tusk podkreślił, że dalszy sens tej współpracy zależy od tego, czy uda się wrócić do mechanizmu opartego na zaufaniu i wzajemnej lojalności. W jego wystąpieniu wyraźnie wybrzmiało, że bez takiej podstawy V4 pozostanie jedynie politycznym szyldem, a nie realnym narzędziem wpływu. Jednocześnie zaznaczył, że mimo różnic między stolicami regionu nadal istnieje szerokie pole do współpracy w sprawach kluczowych dla obywateli i gospodarek tych krajów.

„Wszystko zależy od tego, czy wrócimy do sposobu działania opartego na zaufaniu i wzajemnej lojalności”

Donald Tusk, premier

Premier wskazał też, że każde z państw należących do Grupy Wyszehradzkiej może ponownie odgrywać ważną rolę w kształtowaniu wydarzeń w Europie. W praktyce chodzi o to, by region nie był jedynie odbiorcą decyzji zapadających gdzie indziej, ale by sam współtworzył unijną debatę. Taka współpraca, jak podkreślano podczas spotkania, miałaby obejmować także działania ponad istniejącymi sporami tam, gdzie stawką są interesy całego regionu.

„Każde z naszych państw może ponownie odgrywać ważną rolę w kształtowaniu wydarzeń w Europie. Dzięki temu możliwa jest także współpraca ponad istniejącymi różnicami, w sprawach istotnych dla naszych krajów i całego regionu”

Donald Tusk, premier

• Spotkanie pod Budapesztem było pierwszym formalnym szczytem Grupy Wyszehradzkiej od 2024 roku.
• Poprzedni szczyt V4 z udziałem szefów rządów odbył się w lutym 2024 roku w Pradze.
• Grupę Wyszehradzką tworzą 4 państwa: Polska, Czechy, Słowacja i Węgry.

Energia, migracja i rolnictwo. To tematy, które mogą dotknąć zwykłych mieszkańców

W centrum rozmów znalazły się sprawy, które nie kończą się na dyplomatycznych deklaracjach. Premier Polski wskazał, że państwa regionu łączy więcej niż dzieli w takich obszarach jak bezpieczeństwo energetyczne, polityka klimatyczna, migracja, polityka spójności i rolnictwo. Dla mieszkańców oznacza to bardzo konkretne skutki: od cen energii i kosztów ogrzewania, przez warunki prowadzenia gospodarstw rolnych, po dostęp do środków unijnych na inwestycje lokalne.

Jeżeli kraje V4 mówią jednym głosem w sprawach energii, łatwiej jest im wspólnie zabiegać o rozwiązania korzystne dla regionu, który ma podobne doświadczenia gospodarcze i podobne potrzeby infrastrukturalne. To ważne zwłaszcza wtedy, gdy w grę wchodzą koszty transformacji energetycznej, bezpieczeństwo dostaw czy tempo zmian klimatycznych narzucanych na poziomie europejskim. Dla rodzin, samorządów i przedsiębiorców takie ustalenia przekładają się nie na abstrakcyjne komunikaty, lecz na rachunki, inwestycje i codzienne poczucie stabilności.

„Jeśli zawsze będziemy rozumieli, że to, co nas łączy niezależnie od konfliktów, jest silniejsze niż to, co nas dzieli, to Europa zacznie nas słuchać”

Donald Tusk, premier

Podobnie jest z migracją i polityką spójności. Wspólne stanowisko państw regionu może wzmacniać ich siłę podczas negocjacji dotyczących zasad podziału odpowiedzialności, finansowania czy reguł wsparcia dla krajów członkowskich. Z kolei polityka spójności ma bezpośredni wymiar lokalny, bo to z niej finansowane są liczne inwestycje w drogi, transport, szkoły, kanalizację czy rozwój mniejszych miast i gmin. W takim ujęciu szczyt V4 nie jest tylko spotkaniem liderów, ale rozmową o pieniądzach, bezpieczeństwie i warunkach życia mieszkańców całego regionu.

Silniejszy blok Europy Środkowo-Wschodniej ma zwiększyć wpływ regionu w Unii

Donald Tusk podczas spotkania przypominał, że współpraca państw Grupy Wyszehradzkiej już wcześniej pokazywała swoją skuteczność wtedy, gdy opierała się na solidarności i lojalności. Według niego właśnie w takich momentach V4 stawała się punktem odniesienia nie tylko dla swoich członków, ale szerzej dla państw wschodniej flanki i nowych członków Unii Europejskiej. Taki blok, działający wspólnie, mógł dawać polityczną osłonę i wzmacniać pozycję krajów, które samodzielnie mają mniejsze możliwości forsowania własnych rozwiązań.

„Wtedy, kiedy V4 był lojalny i solidarny, dawał też takie światło nadziei wszystkim państwom ze wschodniej flanki, wszystkim tzw. nowym członkom Unii Europejskiej. Nie widzę żadnego powodu, żeby znowu V4 był takim drogowskazem dla tych wszystkich, którzy w konfrontacji z Niemcami, z Francją, z biurokracją brukselską w samotności nie mają szans”

Donald Tusk, premier

W tej perspektywie chodzi o coś więcej niż samą obecność przy stole. Wspólne działania Polski, Czech, Słowacji i Węgier mają wzmacniać pozycję Europy Środkowo-Wschodniej w całej Unii Europejskiej i pozwalać skuteczniej reprezentować interesy regionu na forum europejskim. Im bardziej spójne stanowisko czterech państw w kluczowych sprawach, tym większa szansa, że ich głos zostanie uwzględniony przy podejmowaniu decyzji dotyczących przyszłości wspólnoty.

„Gdy Grupa Wyszehradzka była jak jedna pięść, to byliśmy w stanie nie tylko wpływać, ale również narzucać decyzje w Europie”

Donald Tusk, premier

Dzisiejszy szczyt nie zamknął żadnego etapu, lecz raczej otworzył nowy rozdział pytań o to, czy V4 znów będzie działać jako zwarty regionalny blok. Z perspektywy mieszkańców najważniejsze jest to, że za politycznymi deklaracjami stoją sprawy bardzo konkretne: koszty życia, bezpieczeństwo energetyczne, przyszłość rolnictwa i skala unijnego wsparcia dla inwestycji. Jeśli współpraca faktycznie wróci na tory zaufania i lojalności, o których mówił premier, skutki tych rozmów mogą być odczuwalne daleko poza salą obrad pod Budapesztem.