Premier o równym dostępie do leczenia: koniec z nadużyciami w publicznej ochronie zdrowia

Rząd zapowiada koniec przywilejów w publicznej ochronie zdrowia

Premier Donald Tusk ogłosił, że państwo ma zdecydowanie mocniej reagować na nadużycia w ochronie zdrowia i usuwać z systemu praktyki, które prowadzą do nierównego traktowania pacjentów. W centrum tych zapowiedzi znalazła się zasada, że dostęp do świadczeń finansowanych ze środków publicznych musi być równy dla wszystkich, bez względu na znajomości czy dodatkowe układy. Szef rządu podkreślił, że wobec takich działań nie będzie pobłażliwości, a osoby odpowiedzialne za nieprawidłowości mają liczyć się z konsekwencjami. Jak zaznaczył, problem dotyczy nie tylko pojedynczych przypadków złej woli, ale także słabości całego systemu.

Rząd chce przede wszystkim zatrzymać sytuacje, w których pacjenci są dzieleni na lepiej i gorzej obsługiwanych. W praktyce oznacza to walkę z mechanizmami, które pozwalają omijać kolejki, tworzyć nieformalne przywileje albo uzależniać tempo leczenia od kontaktów wewnątrz placówki. Dla zwykłego pacjenta oznacza to bardzo konkretną sprawę: jeśli system działa źle, ktoś szybciej trafia do lekarza kosztem innych, którzy czekają zgodnie z zasadami. Właśnie takie sytuacje rząd chce wyeliminować jako sprzeczne z prawem i przyzwoitością.

„Dla rządu najważniejsze jest skuteczne wyeliminowanie nadużyć i patologii, które są efektem złej woli pojedynczych lekarzy oraz słabości systemu. Nie będzie żadnej pobłażliwości dla takich praktyk, a konsekwencje będą wyciągane”

Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów

W tym samym wystąpieniu premier wskazał, że działania naprawcze muszą objąć cały system, a nie tylko pojedyncze placówki. Z jego słów wynika, że państwo zamierza uporządkować zasady dostępu do leczenia tak, by publiczna służba zdrowia nie mogła być wykorzystywana do załatwiania prywatnych interesów. Dla pacjentów to sygnał, że resort zdrowia i NFZ mają otrzymać mocniejszy mandat do reagowania tam, gdzie pojawiają się nieprawidłowości.

„Saloniki VIP”, omijanie kolejek i e-rejestracja pod lupą

Jednym z głównych punktów zapowiedzi rządu jest likwidacja praktyk określanych jako „saloniki VIP”. Chodzi o sytuacje, w których niektórzy pacjenci mogą liczyć na uprzywilejowany dostęp do świadczeń, mimo że korzystają z publicznego systemu ochrony zdrowia. Premier zaznaczył, że zgodnie z prawem i elementarną uczciwością dostęp do usług medycznych powinien być równy i niezależny od znajomości. Taka praktyka ma zniknąć, ponieważ tworzy dwie kategorie pacjentów i uderza w zaufanie do całego systemu.

Rząd zwraca też uwagę na nieformalne sposoby obchodzenia kolejek, w tym na funkcjonowanie tak zwanego „zeszytu” w szpitalach. Tego typu rozwiązania, choć poza oficjalnym obiegiem, mogą w praktyce decydować o tym, kto i kiedy zostaje przyjęty. Z perspektywy pacjenta oznacza to ryzyko, że oficjalna kolejka jest tylko pozorna, a o terminie wizyty decydują mechanizmy niewidoczne dla osób czekających zgodnie z zasadami. Dlatego rząd chce uszczelnić system tak, by podobne obejścia były możliwe do wykrycia i zablokowania.

Ważnym narzędziem ma być także przyspieszenie wdrażania e-rejestracji. Premier wydał polecenie maksymalnego przyspieszenia prac nad jej ostatecznym uruchomieniem, bo rozwiązanie ma zwiększyć przejrzystość zapisów na wizyty i ułatwić kontrolę nad kolejkami. Dla obywateli może to oznaczać łatwiejszy dostęp do informacji, lepszy wgląd w terminy i mniejsze ryzyko, że ktoś „wskoczy” przed innymi poza oficjalnym systemem. Z punktu widzenia państwa ma to również pomóc szybciej wykrywać miejsca, w których dochodzi do nadużyć.

„Wydałem polecenie maksymalnego przyspieszenia prac nad ostatecznym wdrożeniem e-rejestracji. Rozwiązanie zapewni transparentność kolejek i ułatwi wskazanie, gdzie doszło do nieprawidłowości”

Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów

Według rządu uszczelnienie systemu leży w interesie nie tylko pacjentów, ale też zdecydowanej większości pracowników ochrony zdrowia. Ma to znaczenie, bo nadużycia uderzają również w tych lekarzy, pielęgniarki i innych pracowników, którzy wykonują swoje obowiązki zgodnie z zasadami. Jeśli system jest nieprzejrzysty, trudniej odróżnić rzetelną pracę od praktyk budzących wątpliwości. Właśnie dlatego e-rejestracja i jawniejsze kolejki mają być jednym z narzędzi porządkowania całej służby zdrowia.

Kontrola lekarzy, zarobków i pieniędzy z państwowych środków

Premier odniósł się również do zjawiska określanego jako „lekarze milionerzy” oraz do praktyk związanych z tak zwanymi „lekarzami z walizkami”. W ocenie rządu chodzi o sytuacje, w których niektórzy medycy wykorzystują system ochrony zdrowia do osiągania bardzo wysokich dochodów, często poprzez wykonywanie drogich procedur w wielu placówkach, ale bez realnego zaangażowania w opiekę nad pacjentem. Szef rządu stwierdził, że taki model działania musi zostać ukrócony, ponieważ nie służy ani pacjentom, ani uczciwemu funkcjonowaniu publicznej służby zdrowia.

Rząd chce także większej kontroli nad zarobkami osób pracujących w publicznej ochronie zdrowia. Donald Tusk mówił o potrzebie, by odpowiednia instytucja w Ministerstwie Zdrowia mogła sprawdzać, kto, ile i w ilu miejscach zarabia z państwowych środków. Według zapowiedzi nie chodzi o podważanie wynagrodzeń lekarzy czy innych pracowników medycznych, lecz o zwiększenie przejrzystości i uporządkowanie systemu. Dla przeciętnego obywatela to ważne, bo publiczne pieniądze mają trafiać tam, gdzie rzeczywiście służą leczeniu, a nie napędzaniu niejasnych mechanizmów.

„Bardzo proszę wszystkich, żeby zaakceptowali ten oczywisty i prosty pomysł rządu, żeby odpowiednia instytucja w Ministerstwie Zdrowia miała wgląd w to, kto, ile i w ilu miejscach zarabia z państwowych środków”

Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów

Szef rządu poprosił też Minister Zdrowia i prezesa NFZ o przygotowanie jasnych rekomendacji systemowych dotyczących wykrytych problemów. To oznacza, że zapowiedzi mają zostać przełożone na konkretne rozwiązania organizacyjne i prawne. W praktyce dla pacjentów może to znaczyć większą przejrzystość działania szpitali, łatwiejsze wychwytywanie nieuczciwych praktyk i lepszą kontrolę nad tym, jak wykorzystywane są publiczne pieniądze. Rząd deklaruje przy tym, że chce zachować szacunek dla pracy i wynagrodzeń personelu medycznego.

Sprawa Szpitala Południowego i szerszy problem w polskich placówkach

Jednym z punktów odniesienia dla rządu stały się nieprawidłowości ujawnione w Szpitalu Południowym w Warszawie. Według przedstawionych informacji nie jest to jednak przypadek odosobniony, lecz przykład problemów, które występują także w wielu innych polskich placówkach. To ważne, bo pokazuje, że chodzi nie o pojedynczy incydent, ale o szerszą wadę organizacyjną, która może wpływać na codzienne doświadczenia pacjentów w całym kraju. Gdy system działa źle, konsekwencje odczuwają przede wszystkim osoby czekające na pomoc.

W związku ze sprawą doszło już do dymisji osób odpowiedzialnych za sytuację w tym szpitalu. Tego samego dnia rezygnację złożyły także dwie wiceprezydent Warszawy, co pokazuje, że sprawa ma również wymiar polityczny i organizacyjny. Rząd podkreśla jednak, że same dymisje nie wystarczą, jeśli nie zostaną usunięte mechanizmy pozwalające na powstawanie podobnych problemów w przyszłości. Dlatego główny nacisk kładzie na zmiany systemowe, a nie tylko na personalne rozliczenia.

W praktyce oznacza to próbę zbudowania takiego modelu ochrony zdrowia, w którym kolejka, termin i dostęp do świadczeń będą łatwiejsze do sprawdzenia zarówno dla pacjentów, jak i dla instytucji kontrolnych. Jeśli e-rejestracja zostanie wdrożona zgodnie z zapowiedziami, obywatel ma zyskać większą pewność, że zapis odbywa się według jasnych zasad. Równocześnie ma zniknąć przestrzeń dla praktyk, które dziś pozwalają omijać oficjalny porządek. To właśnie ten element rząd uznaje za kluczowy dla odbudowy zaufania do publicznej ochrony zdrowia.

• Szpital Południowy w Warszawie został wskazany jako przykład ujawnionych nieprawidłowości w systemie.
• Premier polecił maksymalne przyspieszenie prac nad wdrożeniem e-rejestracji.
• Sprawa objęła także rezygnacje dwóch wiceprezydent Warszawy.
• Rząd chce, by odpowiednia instytucja w Ministerstwie Zdrowia miała wgląd w zarobki finansowane z państwowych środków.

W końcowej części wystąpienia Donald Tusk odniósł się również do kwestii bezpieczeństwa europejskiego i przygotowań do szczytu NATO w Ankarze. Z jego wypowiedzi wynika, że Polska ma nadal odgrywać ważną rolę w rozmowach o odpowiedzialności Europy za własną obronność. Premier zwrócił się do Władysława Kosiniaka-Kamysza i Radosława Sikorskiego, by precyzyjnie informowali o stanowisku rządu, a także przypomniał o roli prezydenta w reprezentowaniu Polski na szczytach NATO zgodnie z dotychczasową tradycją.

Według premiera szczyt w Ankarze ma zamykać etap, w którym Europa, w tym Polska, bierze większą odpowiedzialność za własną obronność, zwłaszcza jeśli chodzi o finansowanie i gotowość militarną w obszarze broni konwencjonalnej. W ocenie rządu Polska ma być tu przykładem dla sojuszu. Dla obywateli oznacza to, że dyskusja o bezpieczeństwie państwa toczy się równolegle z tematami codziennymi, takimi jak zdrowie, dostęp do lekarzy i uczciwość publicznych instytucji.